Rak dojke najčešće je sijelo raka u žena u RH od kojeg obolijeva četvrtina žena novooboljelih od raka. Prema posljednjim podacima Registra za rak u Hrvatskoj u 2017. godini zabilježene su 2767 novooboljele žene  (stopa 129,7/100.000), a od ove zloćudne bolesti umrle su u 2019. godini 752 žene (stopa 35,9/100.000).

Redovitim pregledom koji uključuje samopregled, mamografiju te ultrazvučni pregled rak dojke se može otkriti u ranom stadiju kada su šanse za izlječenje i preživljenje puno veće. Rak dojke se najčešće javlja u dobi iznad 50 godina, ali se može javiti i kod mladih žena.

Prepoznavši veličinu ovog javno zdravstvenog problema, a sukladno preporukama Međunarodne agencije za istraživanje raka i Vijeća Europe te  uzimajući u obzir i rezultate provedbe probira pojedinih zemalja Europske unije poput Finske, Švedske ili Nizozemske, Vlada Republike Hrvatske je na sjednici 29. lipnja 2006. godine usvojila Nacionalni program ranog otkrivanja raka dojke.

Ciljevi programa su smanjiti mortalitet od raka dojke za 15-25%, otkriti rak dojke u početnom stadiju u što većem postotku  te poboljšati kvalitetu življenja bolesnica s rakom dojke.  Osnovna metoda probira je mamografija – rentgenski pregled dojki kojom se mogu otkriti promjene na dojci prosječno oko dvije godine ranije od običnog kliničkog pregleda. Svake dvije godine u okviru programa probira na mamografski pregled  pozivaju se  žene u dobi 50-69 godina. Više od 90% bolesnica s rakom dojke može se izliječiti ako se dijagnoza postavi u početnom stadiju i ispravno liječi. Petogodišnje preživljenje je u tom slučaju 96%.

Prosjek odaziva na probir je oko 60 posto, a otkrije se od 1000 do 2000 karcinoma dojki

Do sada su završena pet ciklusa pozivanja žena, a šesti je u tijeku. U okviru prvog ciklusa pozvano je na mamografski pregled  721.000 žena, učinjeno je 331.609 mamografskih pregleda, otkriveno 2081 karcinom dojke te je ukupni odaziv iznosio 63%. U okviru drugog ciklusa pozvano je na mamografski pregled  680.642 žena, učinjeno je 295.605 mamografskih pregleda, otkriveno  1349 karcinoma dojki te je ukupni odaziv iznosio 57%.

U trećem ciklusu pozvano je na mamografski pregled 610.280 žena, učinjeno je 262.910 mamografskih pregleda, otkriveno je 1269 karcinoma dojke te je ukupni odaziv bio 60%. U četvrtom ciklusu pozvano je na mamografski  pregled 622.353 žene, učinjeno je 249.740 mamografskih pregleda, otkriveno 723 karcinoma dojke te je ukupni odaziv iznosio 59%. U petom ciklusu pozvano je na mamografski pregled 667.373 žena, a odaziv je prosječno za RH 60%.

Raspon odaziva prema županijama kreće se između 45 i 80%, a najveći odaziv imaju Međimurska, Bjelovarsko bilogorska, Brodsko posavska i Požeško slavonska županija, i to  u rasponu 70-80%. U veljači 2019. započeo je šesti ciklus pozivanja žena na mamografski pregled, a uključuje godišta 1950.-1969.

Uvođenjem mamografskog probira vidi se povećanje udjela slučajeva raka dojke koji su otkriveni u ranom, lokaliziranom stadiju te smanjenje onih koji su otkriveni s regionalnim i udaljenim metastazama. To je svakako jedan od razloga pada mortaliteta od raka dojke u RH uz sve bolju dijagnostiku i oblike  liječenja raka dojke. Najčešća pitanja i odgovore o raku dojke pročitajte OVDJE.

Izvor: Hrvatski zavod za javno zdravstvo